Söguglósur+1

Ég er samt ekki búin að fara yfir þetta, þannig passiði ykkur að læra ekki eitthvað sem er ekki til prófs :) (Fyrsti hluti)

**  Saga 103   ** ** Formáli- að læra sögu af sögu  **  · Um hvað fjallar sagnfræði?  o Hvers konar __félagslegt__ athæfi __manna__ sem gerist í __fortíð__.  § __Manna__: Sagnfræði fjallar um menn, ekki dýr og plöntur.  § __Félagslegt__: það sem menn gera sem hefur áhrif á samfélagið  § __Fortíð:__ Sagnfræði fjallar ekki um nútímann eða framtíðina, heldur bara fortíðina.  · Hvað nota sagnfræðingar til að rannsaka fortíðina?  o Heimildir!! Heimildir skiptast í tvo undirflokka; frásagnir og leifar.  § __Frásagnir:__ eru heimildir sem segja okkur eitthvað sjálfar. Til dæmis einhverjar bækur eða munnleg heimild. Frásagnir skiptast í tvennt:  · __Frumheimildir:__ eru upprunalegu heimildirnar sem gerðar voru.  · __Eftirheimilir:__ þegar unnið er úr nokkrum frumheimildum og gerð ein stór heimild, er það eftirheimild.  § __Leifar:__ eru heimildir sem segja okkur ekki neitt, það þarf að túlka þær. Eins og til dæmis rústir. ** Kafli 1,1 – Upphaf mannkyns  **  · Hvað er maður?  o Hann safnar þekkingu, þróar áfram og breytir umhverfinu meðvitað.  o Einhvers konar mannverur hafa verið til í um 4 milljónir ára.  o Elstu leifar mannkyns fundust í Afríku(vagga mannkyns), nánar tiltekið í Tansaníu.  · Á þessum tíma þróast apar yfir í okkur mennina. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l0 level2 lfo3; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Mikilvægustu breytingar: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l0 level3 lfo3; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § ** Göngum upprétt **. Kostir þess eru minni orka fer í þetta, sjáum betur, getum borið hluti <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l0 level3 lfo3; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § ** Heilinn stækkaði. ** Leyfir okkur að gera meira, afla meiri upplýsinga o.s.frv. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l0 level1 lfo3; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · Nokkrar tegundir apa sem við þurfum að kunna: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l0 level2 lfo3; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Suðurapi – Australopithecus. (Lucy)** : ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l0 level3 lfo3; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þeir gengu uppréttir fyrir c.a. 3-1,5 milljónum ára. Það sést á beinagrindum. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l0 level2 lfo3; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Homo Habilis (hæfimaður) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l0 level3 lfo3; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Var uppi fyrir c.a. 2 ,5 milljónum ára. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l0 level3 lfo3; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Byggði verkfæri og híbýli. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l0 level2 lfo3; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Homo Erectus (hinn upprétti maður) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l0 level3 lfo3; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Var uppi fyrir 1,6 – 300,000 árum síðan. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l0 level3 lfo3; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Fyrstur til að beisla eldinn. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l0 level3 lfo3; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hann dreifði sér um allan heim. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l0 level3 lfo3; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hann veiddi dýr. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l0 level2 lfo3; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Homo Neanderthalensis (neanderdals maðurinn) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l0 level3 lfo3; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Dó út fyrir 35.000 árum. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l0 level3 lfo3; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Veitti sómasamlega greftrun <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l0 level2 lfo3; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Homo Sapiens (hinn vitiborni maður) /verður seinna Homo Sapiens Sapiens (maðurinn sem veit að hann veit) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l0 level3 lfo3; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Homo sapiens sapiens, var uppi fyrir 100.000 árum. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l0 level3 lfo3; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Bjó yfirleitt í hellum og skildi þar eftir sig hellamálverk. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l0 level3 lfo3; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Gat talað <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l0 level1 lfo3; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · Samfélag frummanna: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l0 level2 lfo3; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Vorum veiðimenn og safnarar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l0 level2 lfo3; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Stærri heili kallar á meiri þroska eftir fæðingu. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l0 level2 lfo3; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Fæðingu – Uppeldi – fjölskylda – kynjaskipting. ** Kafli 1,2 (bls.17-19)  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l3 level1 lfo4; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · Landbúnaðarbylting: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hófst fyrir 10-12.000 árum í vestur-Asíu. Hún hófst á svæði sem kallað er __frjósami hálfmáninn.__ <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Menn fóru þarna að stunda landbúnað. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Til eru tvær tegundir af landbúnaði: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l3 level3 lfo4; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Akuryrkja <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l3 level3 lfo4; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Kvikfjárrækt <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Áður voru menn veiðimenn og safnarar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l3 level1 lfo4; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · Orsakir landbúnaðarbyltingarinnar: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hefst við lok síðustu ísaldar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Fólksfjölgun <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Ný verkfæri <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Sigðir og leirker <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l3 level1 lfo4; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · Afleiðingar landbúnaðarbyltingarinnar: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Föst búseta**, **sem kallar á: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l3 level3 lfo4; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þorp <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l3 level3 lfo4; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þéttbýli <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Umframframleiðsla <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Verkskipting** : ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l3 level3 lfo4; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Sérhæfing / stéttaskipting <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Verslun <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Upphaf eignaréttar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l3 level3 lfo4; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Mikilvægast var að eiga landssvæði <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l3 level3 lfo4; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § stríð og deilur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o upphaf stjórnmálavalds <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o fólksfjölgun <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o dýr tamin <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Karlar verða voldugri á kostnað kvenna <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Umhverfisvandamál <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l3 level2 lfo4; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Sjúkómsfaraldrar ** Kafli 1,3 -1,5 (bls. 20-30)  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l5 level1 lfo5; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · Frjósami hálfmáninn: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Nær frá Persaflóa um Mesópótamíu og til Egyptalands <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þar hófst landbúnaðarbyltingin <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Frjósemin byggðist á fljótum og áveitum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þarna hófst siðmenning <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l5 level1 lfo5; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · Mesópótamía = landið á milli fljótanna. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l5 level1 lfo5; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Súmerar:  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Einkenni: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Voru sjálfstæð og réðu landinu í kring <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Prestar voru voldugir og réðu mestu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Stöðugur ófriður <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Byggðist á landbúnaði og áveitum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Miðpunktur borganna var hofið – Ziggurat <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o ** Ziggurat **: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Korngeymsla <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Þar sá æðstipresturinn um að deila korninu út <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Staður átrúnaðar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Helstu afleiðingar áveitubúskapar eru þær sömu og afleiðingar landbúnaðarbyltingar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Helstu uppgötvanir og tækninýjungar Súmera: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Tímatal <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Skiptu tímanum í 24/60/60 (60 er grunntalan) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Brons (tin + kopar) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Brons er harðari málmur og þetta þýddi að þeir gátu gert öflugri vopn. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hefst bronsöld (3000-1500 f.krist) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hjól <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Voru fyrstir til að setja hjólið undir vagna <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Betri leirker <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Plógur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Notaður til að plægja akra <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § ** Ritmál  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Fleygrúnir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Skrifuðu á leirtöflur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Trúarbrögð Súmera <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Margir guðir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hver guð hafði hlutverk (guð sólar, guð sjávar, o.s.frv.) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Gilgamesharkviða <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Elsta bókmenntaverk sögunnar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Biblían sækir í þetta <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l5 level1 lfo5; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Babýloníuríkið  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Babýlon – ein glæsilegasta borg fornaldar. Frægasta borg allra tíma. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Lex talionis – hefndarlög Hammúrabí <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Auga fyrir auga, tönn fyrir tönn <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Elsta samræmda heildarlöggjöfin <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Ríkið refsar fyrir brot <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Haldin voru réttarhöld og vitnaleiðslur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Voru skrifuð á súlur sem voru í hverri borg <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Komu með stjörnumerki og gátu reiknað gang reikistjarnanna. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l5 level1 lfo5; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Egyptaland:  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l5 level1 lfo5; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Inngangur  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Egypsk menning hefur verið undrunarefni, allt frá dögum Grikkja til dagsins í dag. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Nílarsvæðið er jafnvel enn gjöfulla en Mesópótamía (hvernig?) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o __Egyptaland er gjöf Nílar__, (hver hélt því fram og hvað er átt við með því?) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Heródotos hélt þessu fram, vegna þess að efnahagurinn byggðist á flóðum. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l5 level1 lfo5; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Sögu Egyptalands til forna er skipt í 3 tímabil  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o __Fornríkið:__ <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Tími 2650 f.kr. til 2250 f.kr. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þá voru píramídarnir miklu reistir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Höfuðborgin var Memfis <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o __Miðríkið__ <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § T’imi: 2060 f.kr. til 1780 f.kr. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o __Nýríkið:__ <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Tími: 1580 f.kr. til 1080 f.kr. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hofin miklu í Luxor og Karnak og grafhýsin í Dal konunganna eru reist. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Undir forystu Ramesar II (1250 f.kr.) nær veldi Egypta hámarki en eftir það fer að halla undan fæti. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Ráða stórum svæðum við botn Miðjarðarhafs. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l5 level1 lfo5; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Ramses II og hnignum Egyptalands  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Ramses II (1304 til 1237 f.kr.): þá nær veldi Egypta hámarki en næsta öld jafngilti endalokum ríkisins sem stórveldis <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Sífelld styrjaldarátök við nágranna og innanlandserjur leiddu til hnignunar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Helstu andstæðingar Egypta voru Hittítar sem bjuggu í núverandi Tyrklandi. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þeir fundu upp járnið um 1500 f.kr. = járnöld. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l5 level1 lfo5; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Konungur Egypta kallaðist Faraó  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hvað þýðir orðið? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Það þýðir stóra Húsið. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Var guðleg vera og sonur sólguðsins Amons-Ra <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Gat eingöngu verið karlmaður <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Ein undantekning: Hatshepsut. Hún var eini kvenfaraóinn, hún var uppi um 1500 f.krist. Hún stóð sig mjög vel. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l5 level1 lfo5; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Stéttir í Egyptalandi:  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Faraóarnir voru æðsta valdið <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Prestar voru einnig afar valdamiklir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Aðalsmenn unnu oft í embættismannakerfinu en þeir voru hátt skrifaðir og fjöldi slíkra þjálfaðir til að halda uppi lög og reglu. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Seinast komu svo bændur og loks þrælar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l5 level1 lfo5; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Staða kvenna:  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Höfðu það betra en tíðkaðist annars staðar á þessum tíma <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Konur máttu: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · læra að skrifa <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · eiga eignir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · stunda verslun <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · höfðu ákvörðunarvald um hjónaband. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Konur voru oft prestar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Sérstaklega höfðu konur af æðri stéttum það gott. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Egypsk list er sú eina á þessum tíma sem bendir til þess að tilfinningar hafi fengið að ráða, t.d. við makaval <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Krúnan gekk í kvenlegg <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Gátu átt eignir og sótt um skilnað <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Gátu orðið prestar og öðlast frama innan embættiskerfisins <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hatshepsut.. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l5 level1 lfo5; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Egyptaland: Framlag til menningar  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o __ Hver voru helstu framlög Egypta til menningarinnar? __ <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Byggingar, s.s. hof og píramídar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Þrír frægustu píramídarnir nefnast: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 180pt; mso-list: l5 level5 lfo5; tab-stops: list 180.0pt; text-indent: -18pt;"> o Keops <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 180pt; mso-list: l5 level5 lfo5; tab-stops: list 180.0pt; text-indent: -18pt;"> o Kefrens <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 180pt; mso-list: l5 level5 lfo5; tab-stops: list 180.0pt; text-indent: -18pt;"> o Mýkerínos <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Tímatal sem miðaðist við sólina. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Gler – eru almennt taldir vera fyrstir til að finna gler <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Híeróglífur – helgiletur egypta. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Þeir skrifuðu á papírus sem er hálfgerður pappír sem unnin var úr jurt sem óx meðfram Níl. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l5 level1 lfo5; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Rósettusteinninn  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o __ Af hverju er hann merkilegur? __ <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Rósettusteinninn fannst fyrir tilviljun í herferð Napoleóns til Egyptalands árið 1798. Hann gerði mönnum fyrst kleyft að lesa Híeróglífur því á honum var sami textinn á þremur tungumálum og menn gátu lesið tvö þeirra. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l5 level1 lfo5; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Guðir Egypta  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Voru fjölgyðistrúar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Æðsti guðinn var Ra(sólin) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Einnig var guð undirheimanna Ósíris voldugur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Dæmdi hina dauðu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Egyptar töldu að guðirnir byggju í stjörnunum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Guðir Egypta voru venjulega samsettir úr manna-og dýrapörtum. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l5 level1 lfo5; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Egyptar trúa á líf eftir dauðann  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Mikilvægt að undirbúa sig vel <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Fyrir faraóanna voru byggð glæsileg grafhýsi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Pýramídarnir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Dalur konunganna <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Reynt að varðveita líkama þeirra <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Múmíur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Einnig voru oft gull og gersemar grafnar með líkunum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l5 level3 lfo5; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Bók hinna dauðu. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l5 level4 lfo5; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Bók hinna dauðu var bók sem grafin var með fólki og innihélt ýmsa texta og galdra sem hjálpuðu við að komast í eftirlífið. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l5 level1 lfo5; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Fjársjóðsfundur á síðustu öld  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Árið 1922 fann Howard Carter einu gröf egypsks faraós sem grafarræningjar höfðu ekki rænt; gröf Tutankhamons (1333-1323) – ógrynni af gulli en líka öðru sem varpaði ljós á daglegt líf. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Tutankhamon var grafinn í dal konunganna. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l5 level2 lfo5; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Dalur konunganna er nálægt borginni Þebu og þar voru flestir faraóar nýríkisins grafnir. Keops, Kefrens, Mýkerínos **  Upphaf Grískrar menningar   ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l7 level1 lfo6; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Almennt um Grikkland til forna ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Grikkland til forna: upphaf, undirstaða vestrænnar menningar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Grikkland er hálent og tiltölulega hrjóstrugt <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Ekki hentugt til áveitubúskapar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Grikkir sameinast aldrei í eitt ríki <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Verslun og siglingar verða einkenni grískrar menningar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Stofnuðu landnám víða um miðjarðarhafið <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Verslunarvörur (sjá bls.31) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Helstu verslunarvörur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · __Vín__ <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · __Ólífur__ <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · __Leirker__ <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Málmar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Kornvara <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Grikkir voru siglingarmenning en ekki fljótsdalamenning. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l7 level1 lfo6; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Krítarmenningin ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Mikilvægi Krítarmenningar: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Menningarleg “brú” milli Miðjarðarhafslanda og Evrópu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Jafnframt fyrsta __Evrópumenningin.__ <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o __Hallarmenning__ á Krít 1900 -1400 f.krist. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Einnig nefnd mínóska menningin <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Samfélagið samanstóð af mörgum sjálfstæðum borgríkjum. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hver voru helstu einkenni mínósku menningarinnar? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hallir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Stærsta höllin er í Knossos.(100.000 íbúar) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hlutverk <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 180pt; mso-list: l7 level5 lfo6; tab-stops: list 180.0pt; text-indent: -18pt;"> o Miðstöð stjórnsýslu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 180pt; mso-list: l7 level5 lfo6; tab-stops: list 180.0pt; text-indent: -18pt;"> o Íbúðir fyrir yfirstéttina <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 180pt; mso-list: l7 level5 lfo6; tab-stops: list 180.0pt; text-indent: -18pt;"> o Forðabúr <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Stunduðu verslun og siglingar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Staða kvenna var góð: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Títt myndefni <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 180pt; mso-list: l7 level5 lfo6; tab-stops: list 180.0pt; text-indent: -18pt;"> o Gyðjur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Miklir listamenn <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Gerðu glæsilegar freskur(myndir sem eru teiknaðar á vegg) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Friðsælt samfélag <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Sú staðreynd að letur þeirra hefur ekki verið ráðið gerir sagnfræðingum erfitt fyrir. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l7 level1 lfo6; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Hrun mínósku menningarinnar ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Um 1450 f.kr. virðast krítversku hallirnar allar hrynja <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Ekki alveg vitað af hverju en ýmislegt bendir til innrásar frá meginlandi Grikkja. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Eldgos á Þeru? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Gríska menningin flyst frá Krít og til meginlandsins <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Blómatími Mýkenumenningarinnar hefst <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l7 level1 lfo6; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · Mýkenumenningin og myrku miðaldirnar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Tími hennar er frá 1500-1200 f.kr. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Kennd við borgina Mýkenu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Arftaki krítarmenningarinnar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hvernig vitum við það? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Letur og munir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Einkenni Mýkenumenningarinnar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Víggirtar hallir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Vopnaburður <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Konungur þeirra réð yfir stórum hluta Grikklands <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Fyrsta hámenningin á meginlandi Evrópu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hvað einkenndi Mýkenumenninguna? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Við fall Mýkenu taka við “hinar myrku miðaldir” í sögu Grikklands (1200-800 f.kr.) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hvað einkenndi hinar myrku miðaldir? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Skriflegar heimildir hverfa <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Íbúum fækkar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Grikkland sundrast í mörg borgríki <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Tími söguljóðanna <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l7 level1 lfo6; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Indóevrópsku þjóðflutningarnir ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Eiga sér stað milli 1000 og 1200 f.kr. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Veldur líklega falli Mýkenu og myrku miðöldunum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Indóevrópskir eru forfeður okkar og töluðu þeir Indóevrópsku. Þess vegna eru öll mál í kring skyld. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l7 level1 lfo6; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Fornleifafræðingar ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Arthur Evans <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Gróf upp Knossos <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Heinrich Schliemann <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Faðir fornleifafræðinnar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Gróf upp Mýkenu og Tróju <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l7 level4 lfo6; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · ..en trója er einmitt mikilvæg í... í Hómerskviðum. – Trójustríðið <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l7 level1 lfo6; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Kviður Hómers ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Skrifaðar á 8.öld f.Kr. um atburði sem hafa að líkindum gerst 300-400 árum fyrr <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Ilíonskviða <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Ilíonskviða fjallar um Trójustríðið. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Ódysseifskviða <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Ódysseifskviða fjallar um heimför Ódysseifs úr trójustríðinu. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Sameiginlegur arfur Grikkja og sígildar bókmenntir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l7 level1 lfo6; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Goðsögur og sagnfræði ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Heródótos** (  **484 – 420) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Ritaði um styrjöld Grikkja og Persa <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Reyndi að greina á milli goðsagna og staðreynda – að reyna að segja eins sanna sögu og hægt er. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Sami maður og sagði að Egyptaland væri gjöf Nílar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l7 level2 lfo6; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þúkídídes (460 – 404) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Skrifaði um Pelópskagastríðið (431 – 404) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l7 level3 lfo6; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Sleppti öllum “skemmtisögum” og stefndi að því að lýsa stríðinu á sem “réttastan” hátt. **  Grikkland, Inngangur, Nýlendur stjórnmál og lýðræði (bls.35-40)   ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l4 level1 lfo7; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Borgríki ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l4 level2 lfo7; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Eftir fall mýkenumenningarinnar sundrast Grikkland í mörg __sjálfstæð borgríki__. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l4 level3 lfo7; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þessi borgríki áttu þó iðulega í deilum sín á milli <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l4 level4 lfo7; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Frægust voru Aþena og Sparta. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l4 level3 lfo7; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Sameiginleg tunga og menning batt þau þó saman. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l4 level3 lfo7; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hver borg réð yfirleitt yfir sveitinni í kring <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l4 level3 lfo7; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Á grísku nefnast borgríki: polis <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l4 level3 lfo7; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Borgríkin höfðu almennt: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l4 level4 lfo7; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Agóra <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 144pt; mso-list: l4 level4 lfo7; tab-stops: list 144.0pt; text-indent: -18pt;"> · Akrópólis <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l4 level1 lfo7; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Nýlendutíminn ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l4 level2 lfo7; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Af hverju fluttu Grikkir búferlum? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l4 level3 lfo7; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Fólksfjölgun og landsþrengsli <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l4 level2 lfo7; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Fyrra nýlendutímabilið(1050-950) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l4 level3 lfo7; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Strandlengja Litlu-Asíu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l4 level2 lfo7; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Seinna nýlendutímabilið (800-550) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 108pt; mso-list: l4 level3 lfo7; tab-stops: list 108.0pt; text-indent: -18pt;"> § Svartahaf, S-ítalía, Sikiley, Líbýa og S-Frakkland. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l4 level2 lfo7; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Nýlendurnar mynduðu efnahagsleg og menningarleg tengsl við móðurborgina í Grikklandi. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; mso-list: l4 level2 lfo7; tab-stops: list 72.0pt; text-indent: -18pt;"> o Nýlendurnar ýttu mjög undir ríkidæmi Grikkja. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l4 level1 lfo7; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Grísk stjórnmálaþróun fram að lýðræði  **


 * ** Aðalsveldi  ** || **  Harðstjórar  ** || **  Lýðræði  ** ||
 * Aristókrati ||  Týranní  ||  Demokratí  ||
 * Ca. 700-650 f.krist ||  Ca. 650-500 f.krist  ||  Aþena til að byrja með  ||
 * Jarðeignir ||   ||  508 f.krist  ||
 * Hermennska ||   ||   ||

<span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level1 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · Aðalsveldi þýðir að lítill hópur manna (elítan) ræður <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Aðalsveldið féll og breyttist í harðstjórn (tyrraní). Þá réð einn maður <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level4 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · Falangs er breiðfylking hermanna sem börðust með spjótum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level4 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · Harðstjórarnir voru fyrst vinsælir en svo komu afglapar og þá ákváðu Grikkir að taka upp lýðræði. Þeim var steypt af stóli og við tók lýðræðið. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level4 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Áhrifamenn ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Sólon: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Lögin- hvað fólst í þeim? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Sólon var lagasmiður um 600 sem reyndi að bjarga aðalsveldinu með því að gera endurbætur á því. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Skipti jörðum niður <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Skuldir bænda voru afskrifaðar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Völd voru þó áfram bundin við eignir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Lög Kleisþenesar (508) ** lýðræði; demókratí ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Sá sem lagði grunninn að aþenska lýðræðinu hét Kleisþenes <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Períkles <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Gullöld Aþenu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § 5.öld fyrir krist hefur verið nefnd gullöld Aþenu en þá var þar lýðræði. Gullöldin hefur einnig verið kennd við Períkles sem var oft kjörinn strategos. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level4 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Lýðræði í Aþenu ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Vagga vestræns lýðræðis <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Beint lýðræði – fulltrúarlýðræði. Hver er munurinn? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Í fulltrúalýðræði kýs fólk fulltrúa svo sem alþingismenn sem taka ákvarðanir fyrir fólkið en í beinu lýðræði kýs fólkið sjálft í málunum. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þrískipting valdsins – Hver eru þessi þrjú valdssvið? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Dómsvald: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hæstiréttur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Löggjafarvald: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Alþingi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Framkvæmdavald: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Ríkisstjórn <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level4 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Stjórnskipan lýðræðis í Aþenu ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þjóðfundur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Vikulega hittust allir __frjálsir karlmenn__ sem voru um það bil 40.000 af 300.000 íbúum Aþenu á þjóðfundi. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hlutverk: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Setti lög <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Gat dæmt í útlegð <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Kaus Strategosa <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Fór með löggjafarvald <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Eins og Alþingi á Íslandi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þjóðarráð <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § 500 manns voru í því árlega <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þeir voru valdir með hlutkesti <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hlutverk: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Undirbjó lagafrumvarp <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Framkvæmdi lögin <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Fór með framkvæmdarvald, sbr. Ríkisstjórn á Íslandi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þjóðardómstóll <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § 6000 manns voru í honum. Skiptist í marga litla dómstóla <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Valdir með hlutkesti <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hlutverk <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Dæmdi í málum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Fór með Dómsvald eins og hæstiréttur á Íslandi. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Strategos <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Strategos (herstjórar) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Kosnir á þjóðfundum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Fóru með fjármálastjórn <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Höfðu aukin völd á stríðstímum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Ólaunuð embætti <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Voru 10 talsins <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Tveir æðri sem voru kallaðir strategos autakrator. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Strategos autokrator <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level4 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Sparta (bls.39-40) ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Sparta var staðsett á Pelópsskaga <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Völdin voru upphaflega í höndum 2 konunga og öldungaráðs en fimm // efírar //(eftirlitsmenn) sem voru kosnir af spartverjum voru einnig voldugir. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Samsetning spartversks samfélags: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Í spörtu eru þrjár stéttir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · 1.stétt voru spartverjar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þeir voru 5% af borginni. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þeir réðu öllu í samfélaginu, áttu mest allt land og voru grunnur hersins. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Á milli þeirra ríkti mikið jafnvægi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · 2.stétt voru hringbúar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þeir voru 15% af borginni. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Aðallega kaupmenn og iðnaðarmenn sem voru frjálsir en höfðu engin völd. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · 3.stéttin voru helótar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þeir voru 80% af borginni <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Voru nokkurs konar landbúnaðarþrælar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þeir fylgdu jörðum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Einkenni spartversks samfélags: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hernaðarhyggja <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Frá 7 til 30 ára lifðu menn í herbúðum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Spartverski falangsinn var sá öflugasti í Grikklandi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Kynbótastefna <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Börn þurftu að vera nógu sterk. Ef börnin voru ekki nógu sterk voru þau einfaldlega drepin. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Góð staða kvenna <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Konurnar þurftu að annast jarðirnar, búið og stjórna Helótunum. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Þess vegna fengu þær menntun, og sérstaklega líkamlega menntun. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Áttu að eignast hraust og öflug börn. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Áttu stóran hluta landsins <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Ójöfnuður milli stétta <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level4 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Kafli I.8 Grísk goðafræði ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Grísk goðafræði <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hvaðan höfum við upplýsingar um gríska goðafræði? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Við fáum gríska goðafræði úr sögum og leikritum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Um hvað fjallar grísk goðafræði? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Guði og hetjur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Grísk goðafræði í dag <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Verslómerkið og styttan af Merkúríusi sem er rómverska útgafan af guðinum Hermesi. Hann er guð verslunarmanna og kaupmanna. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Grískir guðir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Mannblendnir og mannlegir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Ein stór fjölskylda <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Bjuggu flestir á Ólympusfjalli <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Grískar borgir átti sér oft verndarguði <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Heimsmyndin <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Jörðin er flöt kringla <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Umhverfis hana liggur Okeanos (útsærinn) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Fyrir ofan er himinhvelið sem Atlas ber uppi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þar er Helios (sólin) og Fosforos (morgunstjarnan) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Undirheimar (Hades) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þar býr Hades í höll sinni ásamt konu sinni Persefónu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Höllina ver hundur hans Kerberos <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Skuggar alla dauðra manna þurftu að leggja leið sína hingað til að hljóta dóm <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Urðu þeir þá að fara yfir fljótið Styx <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Ferjumaðurinn Karon. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Gullrótarengi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þegar komið var yfir Styx þá tóku við gullrótarengi en þeim er lýst svo: <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Það var staður misturs og skuggalega trjáa með döprum grátandi greinum sem strukust við jörðina og stundu þungan í vindinum sem stöðugt lék um flatt og grátt landið. Hér dvöldust um alla eilífð og reikuðu stefnulaust allir þeir lánleysingjar sem ekki gátu fært neitt fram sér til málsbóta þegar þeir komu fyrir dómarana. (Goð, menn og meinvættir, bls.22). <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Seifur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Æðstur guðanna <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Stjórnaði veðrum og vindum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hafði eldinguna að vopni <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Kvæntur Heru en verður seint talinn vera fyrirmyndareiginmaður <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hera <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Gyðja hjónabandsins og verndari giftra kvenna <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Tók þátt í fyrstu fegurðarsamkeppninni <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Afbrýðissöm út í hinar konurnar í lífi Seifs. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Pallas Aþena <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Verndargyðja Aþenuborgar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Stökk upp úr höfði hernaðar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Gyðja hins skipulega hernaðar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Einnig gyðja andlegrar viðleitni, visku og snilli <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Dóttir hennar var Nike. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hún var sigurgyðjan <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Appolo <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Sonur Seifs og bróðir Artemisar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Snjall bogamaður <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Verndari skáldskapar og söngs <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Einkennistákn hans er harpan <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Véfréttin í Delfí <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Eins konar spákona. Þangað mættu allir grikkir, og þetta var hof sem var tileinkað Appollo. Þarna var hægt að mæta og þá fékk maður spádóm.Þar voru konur sem fengu skilaboð frá guðunum, og voru þetta alltaf frekar torskilin skilaboð.´ <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Aðrir guðir og gyðjur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Artemis <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Veiðigyðjan, verndargyðja ungviðisins <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Ares <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Guð hins tryllta hernaðar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Afródíta <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Gyðja fegurðar og ásta <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Gift hinum forljóta Hefaistosi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Eros fylgifiskur hennar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hermes <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Sendiboði guðanna og sálnahirðir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Verndari vegfarenda og kaupmanna <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Var í vængjaskóm og bar kunnuglegan staf <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hefaistos <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Listamaðurinn meðal guðanna <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Kvæntur Afródítu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Póseidon <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Guð hafsins og bróðir Seifs <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Bar þrífork. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Dionýsus <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Guð gróður og víns <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Tilbeðinn á sérstakri árlegri hátíð þar sem flutt voru leikrit <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Demeter <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Gyðja akuryrkjunnar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Dóttir hennar var Kóre/Persefóna <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Grískir/Rómverskir Seifur Júpíter Hera Júnó Pallas Aþena Mínerva Artemis Díana Ares Mars Afródíta Venus Hermes Merkúríus Hefaistos Vúlkanus Póseidon Neptúnus Dionýsus Bakkus Eros Amor (sonur afródítu) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Nokkur önnur kvikindi í grískri goðafræði Kentárar Satýrar Títanar Kíklópar Menntagyðjurnar (9 talsins) Örlaganornirnar Sfinxinn Sírenur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level4 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Grísk heimspeki. Kafli I.9 ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Upphaf heimspeki <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Heimspekin hófst í Litlu-Asíu um 600 fyrir krist. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Menn fóru að efast um forsögulegar skýringar, s.s. að guðirnir geri allt. Í staðinn átti að beita skynsemi mannsins til þess að skilja hluti. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Philosophia (heimspeki) þýðir ást á þekkingunni, fjallar um manninn <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Náttúruspeki. Verið að pæla í heiminum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Samkvæmt grikkjum voru til þrjár tegundir af ástum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Eros **. Eigingjörn ást. Hrifinn af manneskjunni af því að það gerir þig ánægðan. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Philo **. Þroskaðari ást. Fólk hefur verið lengi saman. Ást sem gefur og tekur. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Akabe **. Ást sem þú gefur frá þér og ætlast ekki til neins í staðinn. T.D. ást Jesú á heiminum. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þales <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Faðir heimspekinnar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hann sagði að vatnið væri eina frumefnið. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Pýþagóras <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § A í öðru + b i öðru = c í öðru <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Faðir stærðfræðinnar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hann taldi að heimurinn væri talnahlutföll.(Heimurinn er tölur) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Demókrítos <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Kom með atómkenninguna <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Efnishyggja <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Í efnahyggju felst að hlutir séu bara sannir ef þeir eru til í efnisformi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hippókrates <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Faðir læknisfræðinnar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Aðskildi trú og læknisfræði <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Taldi sjúkdóma eiga sér eðlilegar skýringar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Taldi helstu aðstæður vera fjórir vessar í líkamanum. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level4 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Sófismi ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Í Aþenu fór hópur manna að leggja meiri áherslu á mannlífið og tilveruna. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Kölluðust sófistar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Viskukennarar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Kenndu mælsku og rökfimi gegn gjaldi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Kenningar þeirra einkenndust af efa- og afstæðishyggju <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Ekkert er alltaf rétt og rangt heldur er það háð skoðunum hvers og eins <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Það eina rétta eru skoðanir hvers og eins <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Prótógóras <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § “Maðurinn er mælikvarði alls” <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level4 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Sókrates ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hann var uppi í Aþenu frá 470 -399 f.krist.(5.öld fyrir krist.) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Andstæðingur sófista <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hann taldi að til væri rétt og rangt óháð stað og stund <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Dyggðin er fólgin í þekkingu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Enginn gerir vísvitandi rangt <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Sjálfsþekking <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Rökræður <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Siðferði er ofar öllu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § “Dyggð er sæla” <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Var kærður fyrir að afvegaleiða æskuna og var dæmdur til dauða <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level4 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Platón ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Aþena (427-347 f.krist) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Var lærisveinn Sókratesar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Skrifaði allt sem við vitum um Sókrates <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Stofnaði skóla Akademíu (heimspekiskóli) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hans þekktasta kenning er frummyndakenningin. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hann vildi meina að það væru til tveir heimar. Heimur okkar og heimur frummyndanna. Í frummyndaheiminum er allt varanlegt og fullkomið. Hjá okkur er bara skugginn af frummyndunum. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Til eru tveir heimar. Hinn ófullkomni heimur sem við búum í og hinn fullkomni frummyndaheimur. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Við sjáum bara skugga af frummyndunum. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Markmið okkar er að nálgast frummyndaheiminn og það gerum við með rökhugsun <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Platón var tvíhyggjumaður <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Það er til sýnilegur og ósýnilegur veruleiki. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level4 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Aristóteles ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o 384-322 f.krist <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Lærisveinn Platóns <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Lærifaðir Alexanders mikla <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Jarðbundinn í sínum kenningum. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Upphafsmaður vísindarlegrar aðferðar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Ólíkt Platón vildi Aristóteles skoða heiminn í kringum okkur og komast þannig að niðurstöðu um hluti eins og til dæmis hvað er hundur. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hafnar frummyndum – hugtök eru mótuð af mannlegri reynslu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Mjög fjölhæfur vísindamaður,talinn faðir rökfræðinnar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hlutir skiptast í tvennt; efni og form. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level4 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Listir Grikkja  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hafa skilið eftir sig stórbrotin verk á sviði <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Byggingarlistar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Höggmyndalistar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Leirkeragerðar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Leiklistar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Skáldskaparlistir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § O.fl. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Parþenon <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Akrípólishæð <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hápunktur Aþenu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Þar voru þrjú hof <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Parþenon (meyjarhofið) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Tileinkað Aþenu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Erekþeion <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Nikehofið <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Byggt úr marmara <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Súlur (mikilvægt) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Grikkir eru frumkvöðlar í súlnanotkun <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hafa þó lært eitthvað af Krítverjum og Egyptum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § 3 tegundir súlna <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Dórískar súlur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Stuttar og gildar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hafa ekki fótstall <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Enda í súlnahöfði <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Risgaflar eru yfirleitt mjög myndskreittir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Jónískar súlur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Mjórri og hærri <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Á súlnahöfðinu voru sniglar sem gengu útaf súlunni <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Risgaflar ekki myndskreyttir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Kórínþískar súlur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Með fótstall <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Súlnahöfuð líkist blómakörfu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Vinsælar hjá Rómverjum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Höggmyndalistir Grikkja <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Grikkir voru snillingar í að höggva út mannslíkamann. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Grikkir áttu nokkra höggmyndasnillinga en þeir helstu voru? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Praxíteles (hann gerði Afródítustyttuna) – talinn snillingur í að ná hinu kvenlega formi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Mýron (hann gerði Discobolus styttuna) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Feidías <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Leirker <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Grikkir voru líka duglegir að búa til leirker og fluttu mikið út <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Bókmenntir Grikkja <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Skiptist í 3 hópa <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Epik <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Dramatísk / mögnuð skáldsaga. Segir frá stórkostlegum atburðum, baráttu góðs og ills. Til dæmis stríði. Dæmi um gríska epik er Hómerskviður <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Lýrík <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Ljóð. Frægasta ljóðskáld Grikkja heitir Saffó, og kom hún frá eyjunni Lesbos. Hún skrifaði ástarljóð bæði til kvenna og karla. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Dramatík <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Leiklist <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Leiklist Grikkja <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Leiklistin er komin frá Grikkjum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Frumkvöðlar á því sviði <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Byggðu leikhús hér og þar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § 4 tegundir leikrita <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Tragedíur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Kómedíur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Satíra <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Pantomima <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Leiklistin var tileinkuð Dýonisos, guði drykkju og skemmtunar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Í grískum leikritum var kórinn mikilvægastur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Meginþema grískra leikrita var „hybris”(hetjan fer að líta of stórt á sig) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Grikkir áttu mörg leikritaskáld en fjórir eru þó frægastir. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Harmleikjaskáld <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Sófókles <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Æskylos <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Evripides <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Gamanleikjaskáld <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Aristófanes <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Ólympíuleikarnir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Stofnaðir árið 776 f.krist <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Til heiðurs Seifi og Heru <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Fóru fram í Ólympíu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Vinsælasta íþróttin var vagnakappakstur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Bara karlmenn og þeir kepptu naktir. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Voru endurvaktir árið 1896, eftir að hafa hætt um 400 eftir krist. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level4 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Kafli I.12 – Rómaveldi verður til ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Indóevrópskar þjóðir koma til Ítalíu á bronsöld. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Frymbyggjar Ítalíuskaga nefndust Etrúrar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þeir höfðu mikil áhrif á menningu Rómverja. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Rómverjar lærðu af þeim verkmenningu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · byggðu vegi, áveitur, borgarmúra og hof. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Frá Etrúrum kom hringbogi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Og lærðu einnig skylmingaleik. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Í Latíum í kringum Róm bjó þjóð sem nefndist Latverjar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Aðrar þjóðir sem bjuggu á Ítalískaganum voru <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Sabínar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Grikkir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Rómverjar eru líklega komnir af Latverjum, Sabínum og Etrúrum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Rómverjar miðuðu stofnun ríkisins við árið 753 f.krist. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Rómaveldi byggðist út frá Rómaborg. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § ** Rómarborg er við ána Tíber  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Róm byggðist í kringum 7 hæðir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Skilyrði til að búa þar voru góð <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Miðstöð samgangna upp og niður skagann <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o __ Stéttir og stjórnskipan í Rómaveldi: __ <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Tvær stéttir upphaflega í Rómaveldi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Patrísear <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Yfirstéttin <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Máttu einir gegna opinberum embættum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Plebeiar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Lágstéttin <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Ólíkt Patriseum voru þeir ekki upprunnir í Róm heldur voru innflytjendur og nærsveitagengi. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Síðar kemur 3.stéttin sem kallaðist riddarar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þeir voru kaupmenn sem efldust þegar ríkið þandist út <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Neðstir voru þrælar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Voru alltaf til en fjöldi þeirra var misjafn <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þróun stjórnarfars í Rómaveldi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Frá 753 til 508 fyrir Krist. Þá var konungsveldi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Rómverjar voru undir stjórn etrúrska konunga. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Frá 508 til 31 fyrir Krist. Þá var lýðveldi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Kallaðist Res Publica. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Frá 31 fyrir krist til 476 eftir Krist. Þá var keisaraveldi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Stjórnskipan á lýðveldistímanum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Árið 508 fyrir Krist ráku Rómverjarburt síðast etrúrska konunginn, Tarkvinus Superbus. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Í staðinn koma tvær stofnanir sem höfðu völdin. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Öldungaráðið <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þar vrou bara patrisear. Þar máttu bara vera fólk að fínum stéttum. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þeir settu lög og sáu um utanríkismál <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Allsherjarþing <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þar máttu allir rómverskir borgarar kjósa. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Rómverskir borgarar voru allir karlmenn fæddir inn í rómverskar fjölskyldur – voru herskyldir. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Atkvæðavægið fór eftir efnahag. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þeir ríku réðu mestu. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Settu lög og kaus í embætti <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Alþýðufundir <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Seinna fengu alþýðufundir aukin völd og voru plebeiar sterkir. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Ríkir og ættgóðir réðu í Róm. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Öll embætti í Róm voru ólaunuð. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Rómaveldi þenst út <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Rómaveldi byrjaði í Róm við ána Tíber. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Um 250 fyrir Krist höfðu Rómarmenn lagt undir sig mið-og suðurhluta Ítalíuskagans. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Um 150 fyrir Krist hernámu Rómverjar Grikkland <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Árið 146 fyrir Krist sigruðu Rómverjar endanlega Karþagómenn <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hernámu N-Afríku og Spán <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Næstu aldirnar bæta Rómverjar jafn og þétt við heimsveldi sitt sem nær hápunkti snemma á 2.öld eftir Krist. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Meðal annars lögðu þeir undir sig Litlu-Asíu, Frakkland, Egyptaland, Mesópótamíu og fleira. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Austur og vestur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Austur og vestur hlutar Rómaveldis voru um margt ólíkir. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Austurhlutinn var mun eldra menningarsvæði en þar hafði t.d. grísk menning staðið í blóma. Þar var meiri iðnaður og verslun því þetta var þróaðra svæði. Borgir voru stærri. Í austurhlutan var töluð gríska en í vesturhlutanum latína. Í vesturhlutanum var mikill landbúnaður stundaður og borgir voru smærri. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o Púnverjastríðin <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Styrjaldir milli Þarþagó og Rómaveldis. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Karþagó <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Mjög voldug og auðug borg sem stundaði miklar siglingar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Það voru þrjú stríð samtals <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o 264-241 fyrir krist <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þá voru deilur um Sikiley <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Karþagómenn áttu nýlendur á Sikiley sem rómverjar vildu eignast. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Rómverjar sigra og eignast Sikiley,(sardiniu og Korsíku) – og Sikiley varð ** fyrsta skattlandið **. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o 218-201 fyrir krist. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Karþagómenn réðu enn yfir Spáni þar sem voru auðugar silfurnámur. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hannibal fór með her sinn inn á Ítalíuskaga þar sem hann sigraði her Rómverja m.a. við Cannae. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hannibal réðst þó ekki á Róm <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Rómverjar sendu her til Karþagó þar sem þeir sigruðu Hannibal sem hafði elt þá heim. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Leiðtogi Rómverja hét Scipio Africanus. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Eftir þetta stríð tóku Rómverjar Spán <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o 149-145 fyrir krist. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Karþagó jöfnuðu sig en Rómverjar vildu klára málið. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Sendu her til Karþagó og sátu um borgina í 3 ár. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Sigruðu og lögðu Karþagó í eyði. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þeir brenndu borgina og stráðu salti í jarðveginn <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Eftir þetta var Karþagó búið að vera. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Afleiðingar Púnverjastríðanna <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Rómaveldi ** verður stórveldi **. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Eignast sín fyrstu skattlönd <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Rómverjarar verða sjóveldi. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Rómverjar fóru að líta á sig sem heimsveldi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Kölluðu sig Imperium Romanum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Af hverju lögðu Rómverjar undir sig svona mörg lönd? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Fjárhagslegur ávinningur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Aukin verslun og meiri skattar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þrælar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Herfang <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Metorðagirnd <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Vildu tryggja öryggi ríkisins. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Sigruðu lönd <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Lönd utan Ítalíu urðu skattlönd <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Borguðu skatt en voru ekki herskyld. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hvernig fóru Rómverjar að því að stjórna svona stóru og ólíku ríki? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Deildu og dróttnuðu. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Rómverjar gerðu misjafnlega vel við sigraðar þjóðir. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Komu vel fram við suma og illa við aðra. Tryggðu þeir með því að þær þjóðir sameinuðust ekki gegn þeim. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Beittu sigruðum þjóðum gegn hvor annarri. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Fleiri ástæður <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Frábær her <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Öflugt embættismannakerfi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Góðar samgöngur (bæði til sjós og lands) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Rómverski herinn <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Allir rómverskir borgarar þurftu að vera herskyldir frá 17 ára aldri. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Herinn skiptist í legiones(herdeild) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Öflugur agi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Decimeringar – ef einhver klikkaði í stríði þá stundum refsuðu rómverjar allri herdeilinni með því að drepa tíunda hvern hermann. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Upphaflega var herinn bændaher en það breytist á fyrstu öld fyrir Krist. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Rómverski herinn var einn besti her fornaldar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level4 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Kafli I.13 ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o ** Innanríkisbreytingar á 1.öld f.krist ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Staða ítalskra smábænda versnaði í kjölfarið á útþenslu ríkisins <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Af hverju? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Útþenslunni fylgdi ódýrt korn og ódýrir þrælar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Útþenslan þýddi að bændur voru alltaf að gegna herskyldu. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Við það missir stór fjöldi smábænda landið sitt og flytja til borga þar sem þeir verða öreigar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Jarðir komast á fárra manna hendur og þrælar sjá um vinnuna. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o ** Þetta eru mikilvægar breytingar  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Skjólstæðingasambönd (klíentar – patrónar) fara í auknum mæli að myndast <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hvað er það? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Með fjölgun þræla jókst fjöldi öreiga. Vel sett fólk (höfðingjar) keyptu atkvæði öreiganna gegn mat eða greiðslu. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Það er klíent (þrælar) /patron(ríka fólkið) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þeir ríku verða enn valdameiri <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Á 1.öld fyrir Krist hættu bændur að vera kjarninn í rómverska hernum; hann varð málaliðaher <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hvað er málaliðaher? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Bændurnir sem aðrir höfðu verið kjarni hersins urðu nú fátækur öreigalýður sem átti ekki efni á vopnum. Í stað þess að berjast fyrir land sitt þá fóru þeir að berjast fyrir þann sem bauð þeim best. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Herinn var nú hollur undir einstaka menn en ekki ríkinu. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þetta leiddi til borgarastyrjaldar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hverjar voru afleiðingar þessarar breytingar? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Þessar breytingar leiddu til borgarastyrjaldar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o ** Barátta Grakkusarbræðra ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þessar breytingar valda samfélagsóróa <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Lýsti sér í baráttu Grakkusarbræðra sem báðir voru alþýðuforingjar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Voru uppi á seinni hluta 2.aldar f.Krist <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Tíberíus Grakkus <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Gaius Grakkus <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Fyrir hverja börðust þeir? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Grakkusarbræður voru leiðtogar plebeia (alþýðuforingjar) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Þeir börðust fyrir endurreisn bændastéttarinnar, meðal annars með því að skipta jörðum jafnt. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Höfðingjar og öldungaráðið voru á móti þessu og þeir (bræðurnir) náðu ekki árangri. Báðir drepnir. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o ** Fyrsta öld eftir Krist ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Fyrri partur aldarinnar einkennist af stöðugum innri deilum í Rómaveldi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Í einföldu máli má segja að Rómverjar hafi skipst í tvo flokka <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Lýðsinna <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Vildu leggja áherslu á að bæta kjör öreiga og styrkja bændur. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Höfðingjasinna <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Áttu miklar jarðeignir og vildu engu breyta. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Svo birtist aðaltöffarinn og hristir upp í þessu öllu en hann var.... <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Júlíus Sesar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o ** Gajus Julius Caesar (100 – 44 f.krist.) ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Fæddur inn í júlíönsku ættina (patrícear en tóku afstöðu með alþýðunni) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § 84 – 59 f.Krist Caesar gegnir ýmsum embættum í Róm <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § 59-49 konsúll í Galíu: leggur allt Frakkland undir Rómaveldi 58-50. Bókin ** Gallastríðin ** (De Bello Gallio) er lýsing Caesars á því. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Veni, vidi, vici. (ég kom, sá og sigraði) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Caesar verður einvaldur eftir átök 49-45 f.Krist (“Alea jacta est” = tenginunum er kastað). <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Tekur saman við egypsku drottninguna Kleópötru <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Þau eignast saman son, Sesario. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Sesar gerði ýmsar umbætur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hverjar? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Fleiri fá rómverskan borgararétt <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Fjölgaði í Öldungaráðinu (Senatinu) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Endurbætt tímatal: júlíanska tímatalið. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Caesar drepinn 15.3.44 fyrir Krist, var drepinn á öldungaráðinu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Et tu Brute/Brutus? = Og þú Brútus <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Þetta voru síðustu orð Sesars. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 18pt; mso-list: l1 level4 lfo8; tab-stops: list 18.0pt; text-indent: -18pt;"> · ** Rómaveldi á keisaratíma  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o ** Eftir Sesar  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Eftir morðið á Júlíusi Sesar hófst 13 ára valdabarátta í Róm. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Eftir dauða Sesars komst Markús Antoníus til valda en hann skipti ríkinu milli sín og Gajus Oktavíusar sem Sesar hafði ætleitt. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Markús fékk austurhlutann og Gajus vesturhlutann. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Til þess að tryggja sambandið giftist Markús Oktavíönu, systur Oktavíusar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Markús verður hins vegar ástfanginn af Kleópötru og gefur henni heila eyju, Kýpur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Gajus fór í stríð við Markús og Kleópötru og sigrar þar við Actíum 31 fyrir krist. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Fyrst á milli morðinga hans og fylgismanna (þ.á.m. Markúsar Antoniusar og Gajusar Oktavíanusar, kjörsonar Sesars). <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Markús Antóníus og Oktavíanus sigra og skipta milli sín Rómaveldi. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Síðan slettist upp á vinskapinn. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Af hverju? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Oktavíanus sigrar við Actíum árið 31 f.krist <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o ** Ágústus keisari (31.fyrir krist til 14 eftir krist) ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Gajus varð einvaldur í Rómaveldi og fékk viðurnefnið Ágústus = hinn virðulegi. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hans fulla nafn var Imperator Caesar Augustus. Allir keisarar á eftir honum fengu einnig Imperator Caesar viðurnefnið. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Hann var fyrsti keisarinn <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Mesti stjórnvitringur Rómar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Upphaf rómverskrar stjórnskipunar sem stóð í um þrjár aldir. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Upphaf ** Pax Romana **. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Pax Romana var samfellt öryggis- og friðarskeið í sögu Rómaveldis sem stóð í tvær aldir. Hápunktur Rómaveldis. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o ** Valdasvið Ágústusar (skiptir ekki miklu máli)  ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Ræðismaður (konsúll) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Princeps senatus <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Alþýðuforingi <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Yfirmaður trúmála <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Ágústus tók yfir allar valdastöður!!!! <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o ** Umbætur Ágústusar ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Ágústus gerði ýmsar umbætur í Rómaveldi sem stuðluðu að Rómarfriðnum sem entist í 200 ár <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hvað gerði hann? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hann endurskipulagði embættismannakerfi Rómaveldis. Fengu föst laun og þá var minni spilling <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Efldi herinn <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Samræmdi skattlagningu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Bætti samgöngur (betri vegir) <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Vann lönd í norðri. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o ** Næstu eftirmenn Ágústusar ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Tíberíus <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Réð frá 14 -37 <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Kaligúla <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hann varð keisari 25 ára. Eftir að hafa verið keisari í eitt ár, þá veikist hann. Eftir veikindin virðist hann hafa breyst, og varð stórfurðulegur stjórnandi. Elskaði hestinn sinn. Var drepinn af lífverðinum sínum, eftir að hafa stjórnað í 4 ár. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hann réð frá 37-41 eftir Krist, lofaði góðu fyrst en varð síðan brjálaður nautnaseggur <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Kládíus <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Hann var drepinn af eiginkonu sinni, Aggripínu, því hún vildi koma syni sínum, Neró, til valda. Neró var ekki sonur Kládíusar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Réð frá 41 – 57. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Neró <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Réð frá 57-68 .Stjúpsonur Kládíusar. Hann var listhneigður og svallsamur. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Árið 64 varð mikill bruni í Róm. Hann kenndi kistnum mönnum um, en þeir voru ofsóttir. Á meðan Róm brann, sat hann og horfði á, á meðan hann spilað á hörpu. Taldi sig mikinn listamann, og tók þátt í keppnum og ólympíuleikunum. Þrátt fyrir að hafa ekki unnið, vann hann samt. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o ** Hnignun Rómaveldis ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Á 3,öld og sérstaklega á 4.öld eftir Krist fer Rómaveldi að hnigna alvarlega <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Ástæðunum mætti skipta í tvennt <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Átök <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Rómarfriðnum lauk um 200 eftir Krist. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Innanlands voru mikil átök milli herforingja sem börðust um völdin. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Utan Rómaveldis bjuggu ýmsar þjóðir sem gerðu stöðugar árásir. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Erfiðastir voru germanir í Evrópu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Efnahagserfiðleikar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Útþenslan hætti og þá urðu skatttekjur að standa undir kostnaði við herinn <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Herinn varð mun stærri vegna mikilla árása. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Skattar hækkuðu <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Verðbólga hófst með rýrnun myntar <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Vinnuafl dýrara vegna minna framboðs á þrælum. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Framleiðsla minnkaði, verslun dróst saman og fólk flutti úr borgum og aftur í sveitirnar. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; mso-list: l1 level5 lfo8; tab-stops: list 54.0pt; text-indent: -18pt;"> o ** Fall Rómaveldis ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Konstantinus mikli flytur höfuðborgina frá Róm til Býsans árið 330 <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Staðan var betri í austurhlutanum en vesturhlutanum <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Af hverju? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Undirstaða efnahagslífsins var mun sterkari í austurhlutanum. Þar voru stærri borgir og meiri iðnaður. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Húnar gera innrás í Evrópu árið 375 fyrir Krist <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Þá hefjast þjóðflutningarnir miklu(** mikilvægt) ** <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 162pt; mso-list: l1 level8 lfo8; tab-stops: list 162.0pt; text-indent: -18pt;"> o Hvað voru þeir? <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 198pt; mso-list: l1 level9 lfo8; tab-stops: list 198.0pt; text-indent: -18pt;"> § Þá tóku sig upp germanskir þjóðflokkar sem bjuggu við landamæri Rómaveldis og réðust allir inn um það bil samtímis. <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Árið 395 klofnaði Rómaveldi í tvennt <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Vestrómverska ríkið <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Austrómverska ríkið <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Árásir germanskra þjóðflokka á 5.öld urðu Rómaveldi um megn <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 126pt; mso-list: l1 level7 lfo8; tab-stops: list 126.0pt; text-indent: -18pt;"> · Róm var rænd árið 410 f.krist <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § 476 eftir krist féll vesturhluti Rómaveldis – fornöld lauk og miðaldir tóku við <span style="margin: 0cm 0cm 0pt 90pt; mso-list: l1 level6 lfo8; tab-stops: list 90.0pt; text-indent: -18pt;"> § Austurhlutinn stóð í 1000 ár til viðbótar.